• 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Droga bardzo Mleczna

Witamy was na naszej stronie!
Zapraszamy do zapoznania się i wystawienia oceny :-) 

 czytaj więcej o naszym projekcie "Droga bardzo Mleczna"


 

Drukuj artykuł
Joanna Chwarścianek, Aktualizacja: 03-07-2012 19:07:27

Metody pozyskiwania mleka

Pozyskiwanie mleka metodą tradycyjną - dój ręczny

Ręczne dojenie krów bywa przeprowadzane trzema metodami: przez piąstkowanie, osmykiwanie i kciukowanie. Właściwą metodą doju jest jedynie piąstkowanie.

Technika piąstkowania polega na tym, że kciukiem i palcem wskazującym obejmuje się strzyk u jego nasady zaciskając te palce zamyka się górną część kanału strzykowego i dociskając do strzyka kolejno pozostałe palce, wyciska się mleko na zewnątrz. Piąstkowanie nie deformuje wymienia ani strzyków oraz pozwala na uzyskiwanie najczyściejszego mleka, gdyż dojarz doi krowę suchymi rękami i nie potrząsa jej wymieniem, zapobiega to więc obsypywaniu się sierści czy innych zanieczyszczeń znajdujących się na wymieniu. Sposób ten jest ponadto najbardziej zbliżony do ssania krowy przez cielę.

Osmykiwanie wykonywane jest dwoma palcami - kciukiem i wskazującym. Strzyk chwyta się u nasady, a następnie pociąga w dół, przesuwając wzdłuż niego palce. Metoda ta ma liczne wady, z których najważniejsze to: uszkadzanie tkanki gruczołowej wymienia wskutek stałego a zarazem silnego szarpania strzyka, wydłużanie się i wiotczenie strzyków oraz silne zanieczyszczenie mleka, gdyż dój przez osmykiwanie może być prowadzony wyłącznie mokrymi palcami (tzw. dój na mokro), które dojarz zwilża najczęściej mlekiem, a brud ze strzyków i rąk spływa do skopka. Osmykiwanie może być stosowane jedynie u krów o bardzo krótkich strzykach, uniemożliwiających piąstkowanie.

Dój przez kciukowanie wykonywany jest 4 palcami, z pominięciem palca wskazującego. Zgięty kciuk przykłada się ostatnim członem do strzyka, po czym zaciska się na nim pozostałe 3 palce, zsuwając jednocześnie kciuk ku dołowi strzyka. Kciukować, podobnie jak osmykiwać, można tylko na mokro, co jak już wspomniano powoduje zanieczyszczenie mleka. Ponadto ten sposób dojenia prowadzi do deformacji strzyka w wyniku stałego ucisku w jednym miejscu, w którym strzyk się przewęża, a rozdyma poniżej miejsca ucisku. Kciukowanie może też czasem doprowadzić do powstania w strzyku dodatkowego bocznego otworu.

Bardzo istotną sprawą przy doju ręcznym jest kolejność wydajania poszczególnych ćwiartek wymienia. Za najwłaściwsze uznano tzw. dojenie proste, polegające na wydojeniu najpierw ćwiartek przednich, a potem tylnych. Podczas następnego doju Zmienia się kolejność, dojąc w pierwszej kolejności ćwiartki tylne, a następnie przednie. Zapewnia to równomierne używanie prawej i lewej ręki do dojenia wszystkich ćwiartek i wpływa dodatnio na równomierny ich rozwój. Gorszym sposobem jest tzw. dojenie na krzyż, czyli równoczesne zdajanie mleka z lewej przedniej i prawej tylnej ćwiartki, a następnie z prawej przedniej i lewej tylnej. W tym wypadku przednie ćwiartki dojone są zawsze prawą ręką, a tylne lewą, co może powodować pozostawianie mleka w tylnych, bardziej pojemnych ćwiartkach. Niewskazane jest również dojenie jednostronne, najpierw prawej, a następnie lewej połowy wymienia, gdyż i w tym wypadku prawa ręka doi zawsze przednie ćwiartki wymienia.

Kolejność czynności związanych z dojem można usystematyzować w następujący sposób:

1) przygotowanie pomieszczenia i zwierząt (sprzątanie, wietrzenie, oczyszczenie zadów krów),

2) przygotowanie się dojarza (mycie rąk, założenie odzieży),

3) przygotowanie sprzętu,

4) mycie i wytarcie wymienia,

5) masaż wymienia (przeddojowy),

6) zdojenie i kontrola pierwszych porcji mleka,

7) dój właściwy,

8) masaż podojowy wymienia,

9) dodajanie,

10) mycie zabrudzonych naczyń.

Pozyskiwanie mleka metodą tradycyjną - dój mechaniczny

Wprowadzenie doju mechanicznego znacznie zmniejsza pracochłonność dojenia oraz zwiększa liczbę krów, które 1 dojarz może wydoić w jednostce czasu. Ręcznie może on wydoić w ciągu 1 godz. około 6 krów, podczas gdy przy obsłudze najbardziej zmechanizowanych dojami karuzelowych liczba krów wzrasta aż do 80 sztuk.

Prawidłowo przeprowadzony dój mechaniczny, z zachowaniem zasad higieny, podnosi jakość uzyskiwanego mleka oraz zapobiega deformacji wymion i strzyków. Należy jednak pamiętać, że wszelkie, najdrobniejsze nawet niedociągnięcia w zakresie zarówno techniki, jak i higieny mogą się tu okazać katastrofalne dla stanu zdrowotnego wymienia i jakości mleka. Nie można więc dopuszczać osób niewykwalifikowanych do obsługiwania dojarki mechanicznej oraz należy okresowo sprawdzać jej stan techniczny.

Technika doju mechanicznego. Po wykonaniu wszystkich czynności wstępnych, analogicznie jak przed dojem ręcznym, włącza się silnik i sprawdza wysokość podciśnienia. Następnie przenosi się zespoły robocze dojarki do obory i po podłączeniu ich do przewodu podciśnienia sprawdza się i reguluje liczbę pulsów. Po wykonaniu masażu wymienia ujmuje się lewą ręką kolektor, otwiera jego zawór mleczny i zakłada kubki udojowe na strzyki, w pierwszej kolejności na tę połowę wymienia, która jest bardziej oddalona od konwi. Jeśli np. konew stoi po prawej stronie krowy, to kubki zakłada się najpierw na lewą połowę wymienia.

W trakcie doju przepływ mleka można obserwować przez przezroczysty wziernik umieszczony w kolektorze. Po stwierdzeniu zanikania przepływu mleka należy przystąpić do mechanicznego podoju. W tym celu lewą ręką pociąga się kolektor, ku dołowi, prawą zaś masuje się wymię w kierunku od nasady ku strzykom. Powoduje to spływanie resztek mleka do zatoki mlekonośnej i strzyków oraz przeciwdziała głębszemu zasysaniu się kubków udojowych na puste strzyki.

Kubki udojowe zdejmuje się wkładając kciuk między strzyk a kołnierz gumy strzykowej.

Krowy o wyraźnie nierównomiernie rozwiniętych przednich i tylnych ćwiartkach wymienia należy jeszcze dodając ręcznie, aby w tylnych, zwykle bardziej rozwiniętych ćwiartkach, nie pozostało zbyt dużo mleka.

Bezpośrednio po zakończeniu doju należy kubki udojowe zanurzyć w zimnej, a następnie w gorącej wodzie (o temp. około 85°), zasysając ją do konwi, wyszorować szczotką i jeszcze raz przepuścić przez aparat gorącą wodę. Następnie należy ściągnąć przewód mleka z pokrywy konwi i przewód pulsacyjny z pulsatora, zawiesić aparat dojący na dezynfekatorze i zalać go płynem dezynfekującym. W tym stanie pozostaje on aż do następnego doju. Dokładnie umyte konwie wiesza się do góry dnem, czyste pokrywy oraz pulsatory układa się na półce.

Przed przystąpieniem do następnego doju zdjęte z dezynfekatora aparaty dojące należy przepłukać ciepłą wodą w celu usunięcia środka dezynfekującego oraz ogrzania kubków udojowych, co korzystnie wpływa na odruch oddawania mleka przez krowy.

DOJARKI KONWIOWE (dla gospodarstw indywidualnych). W indywidualnych gospodarstwach rolnych stosuje się dój na stanowisku za pomocą dojarek konwiowych. Gospodarstwa o małej liczbie krów dojnych - od 5 do 8 sztuk - posługuję się 1 aparatem dojącym, a przy większej liczbie od 6 do 20 krów - dwoma. Nie zaleca się wprowadzania doju mechanicznego do gospodarstw o mniejszej liczbie krów dojnych niż 5 ze względu na koszt aparatury oraz krótszy czas trwania ręcznego doju krów.

DOJARKI PRZEWODOWE (dla gospodarstw wielkostadnych). Gospodarstwa wielkostadne posiadające obory tradycyjne oraz stada liczące 100-120 krów dojnych posługują się również dojarkami konwiowymi. W większych oborach powinna być instalowana dojarka bezkonwiowa tzw. przewodowa, odprowadzająca mleko rurociągiem do mleczarni znajdującej się przy oborze. Dojarki przewodowe zwiększają efektywność pracy, gdyż 1 dojarz może wydoić w ciągu godziny 25 krów. Staje się to możliwe dzięki wyeliminowaniu wszelkich czynności związanych z przenoszeniem konwi, wylewaniem z nich mleka itp. Omawiany typ dojarek poprawia jakość mleka, które nie styka się ze środowiskiem obory. Niezmiernie ważne jest tu zachowanie pedantycznej wprost czystości, dokładne mycie i odkażanie rurociągu mlecznego, gdyż w przeciwnym razie może dojść do skażenia wszystkiego mleka uzyskanego w czasie udoju.

DOJARNIE. Gospodarstwa wielkostadne utrzymujące krowy nowoczesnym systemem, tzw. wolnostanowiskowym (krowy nie wiązane, swobodnie poruszające się po oborze i wybiegu), muszą posiadać oddzielne pomieszczenia do doju, zwane dojarniami. Dojarnie wyposażone są w hale udojowe oraz w szereg pomieszczeń towarzyszących, jak zlewnia mleka, zmywalnia, maszynownia, szatnia, magazyn paszy treściwej. Obok hali udojowej dojami znajduje się przykryta dachem poczekalnia dla krów, o utwardzonej nawierzchni, gdzie zbierają się krowy oczekujące na dój. Z poczekalni krowa wchodzi do hali udojowej i ustawia się na stanowisku udojowym. Po umyciu wymienia, masażu i zdojeniu pierwszych porcji mleka rozpoczyna się dój właściwy, podczas którego krowa otrzymuje paszę treściwa. Po zakończeniu doju opuszcza halę udojową oddzielnym wyjściem.

Dojarnie można podzielić na kilka typów, różniących się liczbą i sposobem rozmieszczenia stanowisk udojowych, liczbą aparatów udojowych i sposobem zadawania paszy treściwej. (Pobierz plik )

W dojarni tandemowej stanowiska dla krów umieszczone są prawie równolegle do osi budynku w jednym lub w dwóch rzędach. Wprawny dojarz może wydoić tu w ciągu 1 godz. do 35 krów.

W dojarni jodełkowej stanowiska dla krów ustawione są pod kątem 30-36° w stosunku do podłużnej osi budynku i nie są oddzielone od siebie przegrodami, co daje znaczną oszczędność miejsca oraz zwiększa efektywność pracy dojarza. Odległość między wymionami poszczególnych krów wynosi tu około 0,9 m, podczas gdy w dojami tandemowej aż 2,5 m. Przy wyrównanej mleczności krów i dobrej organizacji pracy 1 dojarz może wydoić w ciągu 1 godz. aż 60 krów.

Najnowocześniejszym typem dojami, dostosowanym do obór posiadających kilkaset krów dojnych, jest dojarnia karuzelowa. Stanowiska udojowe, rozmieszczone tandemowo lub w jodełkę, znajdują się na obrotowej platformie. Jeden obrót jej trwa 6-8 min., podczas których wykonuje się wszystkie czynności przeddojowe, dój właściwy i dodajanie krów. Jeden dojarz doi tu przeciętnie 65 krów w ciągu 1 godz., a w niektórych oborach w USA nawet do 80 krów. Dojarnie karuzelowe wymagają bardzo wyrównanego pogłowia krów, oddających mleko w jednakowym czasie.

PREZENTACJA: METODY POZYSKIWANIA MLEKA

 

Drukuj artykuł
Joanna Chwarścianek, Aktualizacja: 02-07-2012 23:22:23