• 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Dworzec


Linia kolejowa Poznań-Szczecin,obecnie o statusie magistrali a u swych początków zwana koleją poznańsko-stargardzką została uruchomiona 10 sierpnia 1848 roku. Budowę naszej linii kolejowej rozpoczęto 20 należące na tej ważnej trasie miasta również Wronki i Szamotuły rozwijały się gospodarczo. We Wronkach powstał w tym czasie dość okazały 1846 r. od strony Stargardu . Zbudowanie kolejnej żelaznej na trasie Szczecin- Stargard wzbudza dzisiaj podziw, ponieważ oba te duże, jak na owe czasy miasta dzieliła szeroka Odra.

Odcinek Stargard-Wronki ukończono w dniu 1 sierpnia 1848 r.  Cała linię kolejową Szczecin-Poznań oddano do eksploatacji 10 sierpnia 1848 r. Pobudowanie tej kolei żelaznej miało dla rządu pruskiego olbrzymie znaczenie. Kolej bowiem połączyła trzy główne miasta: stolicę Rzeszy- Berlin,Szczecin i będący ponad panowaniem pruskim- Poznań.

ły gmach pierwszego dworca kolejowego, z którego jako cenna pamiątka zachowały się drzwi głównego wejścia, będące w posiadaniu wronieckiego Muzeum Regionalnego. Nie wiadomo, co było powodem, że prawdopodobnie  na przełomie XIX I XX wieku pobudowano obecny dworzec o pięknej bryle architektonicznej z różnymi ozdobnymi detalami. Niestety nie jest znana data oddania dworca do użytkowania ani nie jest też znany jego architekt. Być może jest nim ten sam, który zaprojektował dworzec w Wałczu, ponieważ oba te budynki architektury są do siebie podobne.

Ciekawostka:
Po uruchomieniu trasy  kolejowej Szczecin-Poznań w połowie XIX w. jeździły na niej 22 parowozy. I tu ciekawostka, otóż na jednej z lokomotyw widniał napis “WRONKE”.

 

 

 

 

 

 

 

 

Więzienie i wieża ciśnień


Wiezienie we Wronkach zostało wybudowane przez władze pruskie  jako Centralne Więzienie na Księstwo Poznańskie. Prace budowlane prowadzono od 15 maja 1889r. do 1894r. pod kierownictwem tajnego radcy agencyjnego Kocha z Berlina i Peltza z Poznania. Architektem Zakładu Karnego był Fürkser.
Układ budowli został dopasowany do potrzeb wykonywania kar,pozbawienia wolności według systemu pensylwańskiego. Kompleks pawilonów Więzienia rozplanowano na planie krzyża. Na terenie Zakładu Karnego znajdował się też kościół.

Otwarcie obiektu nastąpiło 1 lipca 1894r. Zakład Karny jest Zakładem zamkniętym przeznaczonym dla wskazanych dorosłych mężczyzn, recydywistów. Wybudowany zakład wraz z osada dla strażników miał nie tylko własne zaplecze gospodarcze, świątynię, pralnię piekarnię, szpital ale też własną kanalizę oraz wodociąg zaopatrujący całość w wodę. W skład kompleksu wchodzi zespół budynków mieszkalnych i Wieża Ciśnień, zbudowana w roku 1893. Architektem wieży był Bogadan Gisevius z Berlina. Łączna jej powierzchnia wynosi 200m2.

Wieża ciśnień wznosi się na wysokość 30m.Archiektonicznie wroniecka wieża stanowi jedną z najlepiej historyzujących realizacji obiektów wodociągowych w Polsce.Przesadza o tym bogaty neogotycki kostium architektoniczy, który zaczerpnięty został ze średniowiecznego budownictwa obronnego , ale nie tylko. Rangę budowli podkreśla użycie kilku rodzajów materiałów budowlanych i ich umiejętne skomponowanie(ciosy granitowe, cegły o zróżnicowanym kolorze i gatunku, m.in. silikatowe, dachówki o ciemnoniebieskiej glazurze, w wreszcie rzadko spotykane wprowadzenie komunikacji pionowej z trzonu wieży i zlokalizownie jej w niewielkiej wieżyczce zwartej z trzonem. Wewnątrz umieszczono wykonane z piaskowca spiralne schody, a przy samej wieżyczce wzniesiono jeszcze wąski i wysoki komin.To wszystko sprawia, że kompleks więzienny we Wronkach, będący sztandarowym przykładem pruskiej sztuki penitencjalnej XIX w., przypomina zarazem średniowieczny zespół warowny, dopracowany mistrzowsko w każdym szczególe.

Ciekawostki:   
W Więzieniu wykonywane są wyroki od 3 miesięcy do dożywotniego pozbawienia wolności. Obecnie dyrektorem Zakładu Karnego jest Marceli Sauermann. Zakład Karny zatrudnia około 400 pracowników a karę pozbawienia wolności odbywa około 1.700 skazanych. Na placu więziennym znajduję się największy herb Wronek o średnicy 12m.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Klasztor


W 1279 roku na mocy przywileju nadanego przez Przemysława II osiedlili się we Wronkach dominikanie.W rok później rozpoczęto budowę kościoła i klasztoru,który uległ ruinie 1603 roku.Obecny kościół pochodzi z końca XVII wieku.Fundatorem był prawdopodobnie Jan Korzbok Łącki. W 1835 roku nastąpiła kasata klasztoru,a projektantem był Krzysztof Bonadura. Po zebraniu odpowiednich funduszy dokonano transakcji i przekazano kościół i klasztor na własność ówczesnego arcybiskupa gnieźnieńsko-poznańskiego.Dzieki ofiarności wiernych oraz znaczniejszych obywateli miasta i okolic przeprowadzono remont kościoła i wybudowano nowy klasztor. W czasie II wojny światowej klasztor poniósł duże straty materialne. Zakonnicy rozproszyli się. Jednak po zakończeniu działań wojennych zakonnicy powrócili do klasztoru.
Z ważniejszych wydarzeń w okresie powojennym jakie miały mniejsce we wronieckim klasztorze należy wymienić sprawienie: nowych witraży, polichromii na sklepieniu oraz nowej posadzki.Po pożarze, który miał miejsce w 1982r. przeprowadzono gruntowny remont klasztoru. W okresie powojennym w klasztorze wronieckim przez krótki czas gościło studium teologiczne, następnie urządzono internat dla młodzieży Technikum Spożywczego, a na koniec umieszczono tu Dom Dziecka. Następnie utworzono tu Wyzższe Seminarium Duchowne pod wezwaniem bł.  Jana Dunca Szkota.

 

Muzem Regionalne 


Towarzystwo  Miłośników Ziemi Wronieckiej  czyniło starania o udostępnienie  starego spichlerza ( z 1856 r.) na zorganizowanie wystawy pamiątek, z okazji jubileuszu 700- lecia Wronek. Wystawa historyczna ,, Wronki wczoraj i dziś’’ powstała w sali ,,Postęp-u’’ przy ulicy Chrobrego. Był to dobry krok, w stronę urzeczywistnienia się  muzeum, poprzez zbieranie i katalogowanie esponatów.

Podczas zebrania TMZW w dniu 26 października 1979, zachęcano, aby intensywniej ubiegać się o możliwość utworzenia muzeum przy ul. Szkolnej. Właściciel obiektu Marek Jospeh po zakończeniu wojny opóścił Wronki i upoważnił Mikołaja Gogolewskiego do zarządzania majątkiem. Ten przed śmiercią powierzył go synom Henrykowi i Edwardowi. W tym okresie spichlerz pełnił różne funkcje gosp. m.in. magazynu ziemniaków. W wyniku zaniedbań właścicieli obiekt popadł w ruinę. 7 kwietnia 1981 r. TMZW wystąpiło z oficjalną prośbą do władz Wronek o przekazanie Spichlerza na cele muzeum. Ludwik Koch (prezes TMZW) w październiku 1981 otrzymał klucze. Budynek wymagał gruntowego remontu.

W czasie zebrania zarządy TMZW 27 marca 1982r. Henryk i Edward Gogolewscy wyrazili zgodę na oddanie obiektu w zarządzenie miastu, a sami przystąpili do Towarzystwa. Na zebraniu w 1982 roku ustalono, że Tomasz Ziółek przekaże obiekt w użytkowanie Towarzystwu Miłośników Ziemi Wronieckiej. Do roku 1986 trwały prace adaptacyjno-remontowe. W marcu 1986 zdecydowano zdecydowano o funkcji obiektu - Muzeum Regionalne oraz Biblioteka Publiczna.  Do końca 1991 r. zakończono prace remontowe.

W piwnicy znajduje się ,,Sala Rycerska’’ , parter to siedziba Biblioteki Publicznej, pierwsze piętro to gł. sala wystawnicza  ze sztandarami, dokumentami historycznymi, na korytarzu znajduje się wystawa archeologiczna. Drugie piętro to wystawa roślinności Puszczy Noteckiej w korytarzu oraz etnografii w sali. Klatkę schodową zdobią rzeźby podominikańskie, a ściany obrazy artysów mających swoje wystawy czasowe, przekazane TMZW.

Ciekawostki:

Na cele użytkowe swoje prywatne pamiątki przekazało ponad 550 osób. Od i września 1999 r. utworzono etat pracownika muzealnego, na którym zatrudniono Grażynę Kaźmierczak, członkinie TMZW. Muzeum jest jedynym miejscem na terenie Wronek z tak bogatymi ,,złożami kultury’’. Wszystkim wydarzeniom kulturalnym towarzyszą członkowie TMZW.

 

 

  

 

Kościół p.w. św. Katarzyny


Pierwszy kościół parafialny we Wronkach został wybudowany w XI w. ,natomiast nie zachował się żaden jego opis. Przetrwał do początku XVI w. kiedy to Wronki padły ofiarą pożaru.
Dzisiejszy poźnogotycki kościół pochodzi z połowy XVI w. Jego fundatorem był Łukasz Górka.
Z zewnątrz posiada trójnawowy podział, ściany opięte są przyporami Całość zbudowana z cegły palonej w układzie prostym i przykrytą dwuspadowym dachem. Pod kościołem znajdują się krypty grobowe. We wewnątrz znajduje się chór oraz trzy ołtarze. W prawym ołtarzu znajduję się obraz św. Katarzyny, w lewym cudowny obraz Matki Bożej Śnieżnej. W ołtarzu wielkim (prezbiterium) umieszczony był obraz ostatniej wieczerzy z alabastru, w drugim znajdowało się tabernakulum, a w trzecim obraz św. Anny.

Obok kościoła stała dzwonnic z dwoma dzwonami ,a na dachu kościoła umieszczono sygnaturkę. Dziś na msze wzywają trzy nowe dzwony, które powstały w 1983 roku i wiszą na tymczasowej konstrukcji.

Z parametrów kościół ( w XVII w.) posiadał m.in. 5 kielichów, puszkę srebrną, tablice srebrne na ołtarzu wielkim św. Katarzyny, ołtarzu św.Anny, i ołtarzu Miłosierdzia, srebrny relikwiarz, pateny i ampułki.
Fara była wielokrotnie niszczona przez pożary i przebudowana w XVII i XIX w.

W październiku 1941r. kościół został zamknięty i zamieniony na magazyn dla jednostek łącznościowych Wahrmachtu. Po zakończeniu działań wojennych Stanisłw Cichy ( pełniący obowiązki burmistrza) za zgoda sowieckich władz wojskowych upoważnił ks.prob. Piotra Stróżyńskiego do objęcia majątku kościelnego oraz do otwarca kościoła. Wnętrze kościoła okazało się zniszczone w 40% a straty mienia kościelnego szacowano na 138.441zł . Zniszczeniu uległy ławki,w 50% ołtarze, 9 witraży, 4 konfesjonały.  Okupant skradł również szaty , naczynia liturgiczne, 7 chorągwi. Wobec tak wielkiego spustoszenia natychmiast zabrano się do porządkowania kościoła i placu przykościelnego.

Organistówka-Szpital parafialny

Początki dzisiejszego domu organisty (tzw.organistówka) przy ul. Sierakowskiej należy łączyć z historycznym szpitalem parafialnym.
Dokładny opis budynku pochodzi z 1738r. Szpital zawierał dwa pokoje oraz cztery komory.
Już od 2 poł. XVIII w .w budynku mieszkał również organista kościoła z rodziną co było powodem braku osobnego mieszkania dla pracowników parafii.
Wraz z upływem lat budynek był w coraz gorszym stanie, dlatego podjęto decyzję o budowie nowego dom szpitalnego. Budynek został zaprojektowany i wybudowany przez architekta Wilczewskiego. Prace trały od października 1898r. i wyniosły 11.200 marek. Nowy szpital postawiono na rogu ulic Sierakowskiej i Szpitalnej. Dom jest parterowy z podpiwniczem i poddaszem, kryty dachówką.
Po wojnie budynek stracił tradycyjną funkcję szpitala parafialnego i służy jako mieszkanie organisty.

Ciekawostki:

Od wieków przy kościele powstawało szereg budynków, służących plebanowi oraz stanowiących zaplecze dla jego gospodarstwa. Do budynków parafialnych oprócz organistówki należy również  budynek probostwa, dom katechetyczny oraz dom Jadwigi (obecnie dzierżawione przez Przedszkole Nr 1).

  

  

 


Kaplica św. Krzyża na cmentarzu

Kaplica została wybudowana w 1887r. z woli Jadwigi Słodowicz, mieszkanki wronieckiej, która przekazała na ten cel odpowiedni kapitał. Syn fundatorki Józef Grabowski zrealizował marzenie matki i wzniósł na cmentarzu parafialnym neogotycką kaplice. Architektem i budowniczym był Wilczewski. W jej wnętrzu znajduję się ołtarz z krzyżem wykonany z białego marmuru. Po ukończeniu budowy 30 stycznia 1888r. w krypcie pod kaplicą, złożono zwłoki fundatorki.   Ksiądz Józef Grabowski przekazał kaplicę na własność parafii w obecności księdza Czyżaka i dozoru kościelnego. Ksiądz Grabowski zmarł 10 lipca 1923r. i został pochowany w krypcie kaplicy rodowej.

Ciekawostki:
Obok Jadwigi Słodowskiej w 1904r. został pochowany jej drugi mąż Stanisław. Wyposażenie kaplicy i bryła przetrwały do dnia dzisiejszego.

Willa Wilczewskiego



Budynek powstał pod koniec lat 90. XIX w. Projekt budynku stworzył Maksymilian Wilczewski (budowniczy projektant i wykonawca wielu obiektów nie tylko we Wronkach, między innymi hotelu Józefa Krzyżankiewicza przy ulicy Sierakowskiej). Wilczewscy utożsamiali się ze szlachtą. Władze pruskie uznawali ich za szlachtę. Parter budynku mieścił pomieszczenia biurowe pralnię hydrofornię i pomieszczenie dla pierwszego we Wronkach agregatu prądotwórczego. Pierwsze piętro zajmowały pomieszczenia reprezentacyjne, a piętro drugie pokoje dla służby i strych. Willa Wilczewskiego zwana willą Zimniaka jest jednym z nielicznych obiektów we Wronkach, który przetrwał w nie naruszonym stanie. W willi obecnie mieszka siedem rodzin i dwie w zabudowaniach gospodarczych w podwórzu. Stan budynku nie uległ prawie zupełnie zmianie, poza zastąpienie łupku blachą w czasie remontu dachu i zmianami otoczenia budynku.

Ciekawostki:
W pomieszczeniach pierwszego piętra zachowała się sztukateria, jeden piec kaflowy, stolarka okienna w dwóch berlińskich oknach, klatka schodowa z oryginalnymi pralkami i poręczami, trzy witraże poddane w ostatnim czasie konserwacji.  Willa należała do rodziny Wilczewskich trzydzieści lat. Po kryzysie finansowym spowodowanym nietrafionymi zakupami drewna, willa przeszła w ręce wierzyciela - jedno z warszawskich towarzystw ubezpieczeniowych. Od 1stycznia 1998r. jest własnością Wspólnoty, która tworzy pięciu właścicieli mieszkań i miasto.

 

Ratusz


W okresie średniowiecza na wronieckim rynku mieścił się Ratusz i prięgierz. (Jednak bliższych informacji na ten temat nie ma). Pierwsza wzmianka pochodzi z 1745r. był to wtedy budynek “nowo erygowany, dopiero postawiony”.  Został oddany do użytku w 1910r. Ratusz jest budowlą murową na podstawie prostokątna o wymiarach 13.1 x 17.8 m., kryty dachówką w ⅓ podpiwniczony.  Nad całością dominuje kwadratowa wieża zegarowa, zakończona neobarokowym hełmem. Gruntowna renowacja Ratusza odbyła się w latach 1997-1998.

Ciekawostka:

W latach 1919-1929 urzędującym burmistrzem był Cyryl Sroczyński(1893-1929)- szanowany i zasłużony obywatel, sekretarz stowarzyszenia burmistrzów na województwo Poznańskie i delegat Sejmik Wojewódzki, pierwszy w II RP król kurkowy wronieckiego Bractwa Strzeleckiego). Obecnie we Wronkach znajduję się skwer imienia Cyryla Sroczyńskiego.